Showing posts with label Saman. Show all posts
Showing posts with label Saman. Show all posts

Friday, 5 September 2014

*(14) Kobitay Chandogya Upanishad (Part Two : Chapter 16-21 )

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥
------------------ 
॥ षोडशः खण्डः ॥
-------------------
वसन्तो हिङ्कारो ग्रीष्मः प्रस्तावो वर्षा उद्गीथः शरत्प्रतिहारो हेमन्तो निधनमेतद्वैराजमृतुषु प्रोतम् ॥ १ ॥
स य एवमेतद्वैराजमृतुषु प्रोतं वेद विराजति प्रजया पशुभिर्ब्रह्मवर्चसेन सर्वमायुरेति ज्योग्जीवति महान्प्रजया पशुभिर्भवति महान्कीर्त्यर्तून्न निन्देत्तद्व्रतम् ॥ २ ॥

দ্বিতীয় অধ্যায়  
---------------
ষোড় শ খন্ড 
---------------

বসন্ত 'হিম-কার আর গ্রীষ্ম প্রস্তাবা ,
বর্ষা ঋতু উদ্গিত আর শরত প্রাতিহারা ||
শীত নিধানা হয়ে গায় যে সাম গান ,
এই ঋতু সকল মধ্যে বোনা বৈরাজ্য বুনন ||
যিনি জানেন এই বৈরাজ্য তার পবিত্র -প্রকাশ ,
গবাদি সন্তানাদি পরমায়ু নিয়ে ধরায় হয় বাস ,,
তার শপথ যেন হয় ঋতুতে না খুঁত ধরা ,
এ জগতে নিজ গৌরবে তার সার্থক বাস করা ||

[ Part Two :Chapter XVI :
Meditation on the Vairajya Saman :
The spring is Himkara, the summer - Prastava, the rainy season -Udgitha, the autumn- Pratihara,and the winter is Nidhana. This is the Vairaja Saman woven in the seasons.
He who thus knows this Vairaja Saman as woven in the seasons, shines with offspring, cattle and the holy aura born of sacred wisdom. He reaches the full length of life and lives gloriously, becomes great with offspring, cattle also with fame. He should take vow not to find fault with the seasons.]
  
॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥ 
-------------------
॥ सप्तदशः खण्डः ॥
--------------------
पृथिवी हिङ्कारोऽन्तरिक्षं प्रस्तावो द्यौरुद्गीथो दिशः प्रतिहारः समुद्रो निधनमेताः शक्वर्यो लोकेषु प्रोताः ॥ १ ॥
स य एवमेताः शक्वर्यो लोकेषु प्रोता वेद लोकी भवति सर्वमायुरेति ज्योग्जीवति महान्प्रजया पशुभिर्भवति महान्कीर्त्या लोकान्न निन्देत्तद्व्रतम् ॥ २ ॥

দ্বিতীয় অধ্যায় 
---------------- 
সপ্তদশ খন্ড 
------------
ধরিত্রী হিম্কার গগন হয় যে প্রস্তাবা ,
স্বর্গ উদ্গিথ হয় তার বিভাগ প্রতিহারা ,,
সমুদ্র নিধানা এ যে সাক্ভরী সামা ,
জগত জুড়ে আচ্ছে এই সাকাভারী বোনা||
জানেন এরে যিনি তিনি হন  এ ধরায় প্রভু ,
অক্ষয় পরমায়ু , গৌরব ক্ষয় হয়নাকো কভু ,,
গব -গবাদি সন্তানাদি সহ হয়ে পূর্ণ ,
জগতে খুঁত না ধরার প্রতিজ্ঞাতে হবেন সম্পূর্ণ ||

[ Part Two : Chapter XVII :
Meditation on the Sakvari Saman :
The earth is Himkara, the sky is Prastava, heaven is Udgitha, the quarters are Pratihara, and the ocean is Nidhana. This is the Sakvari Saman woven in the worlds.He who thus knows this, becomes the possessor of the worlds, reaches the full length of life,lives gloriously,becomes great with offspring and cattle and great also with fame. He should take the vow of not finding fault with the worlds. ]

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥
-------------------
॥ अष्टादशः खण्डः ॥ 
--------------------
अजा हिङ्कारोऽवयः प्रस्तावो गाव उद्गीथोऽश्वाः प्रतिहारः पुरुषो निधनमेता रेवत्यः पशुषु प्रोताः ॥ १ ॥
स य एवमेता रेवत्यः पशुषु प्रोता वेद पशुमान्भवति सर्वमायुरेति ज्योग्जीवति महान्प्रजया पशुभिर्भवति महान्कीर्त्या पशून्न निन्देत्तद्व्रतम् ॥ २ ॥

দ্বিতীয় অধ্যায়
----------------
  অষ্টদশ খন্ড
-----------------

ছাগ হয় হিম -কার , ভেড়া প্রস্তাবা ,,
গৌ উদ্গিত আর অশ্ব প্রতিহারা ||
এ 'রেবতী ' বুননে মানুষ নিধান ,
জীবজগতে আচ্ছে বোনা রেবতী সাম -গান ||

যিনি জানেন রেবতী এই প্রানিজগতে ,
প্রাণীর প্রভু হয়ে হয় তার নিবাস পৃথিবীতে ,
প্রতিজ্ঞায় দেখেন নির্দোষ প্রাণী পশু আদি ,
পান পরমায়ু গৌরব গবাদি সন্তানাদি ||

[Part Two, Chapter XVIII : Meditation on the Revati Saman : The goats are Himkara, the sheep- Prastava, the cows-Udgitha, the horses-Pratihara, and man is Nidhana. This is the Revati Saman woven in the animals.
He who thus knows this- becomes the possessor of animals,reaches the full length of life,lives gloriously, becomes great with offspring and cattle,great also with fame. His holy vow is - he should not find fault with animals.]

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥
--------------------
॥ एकोनविंशः खण्डः ॥ 
----------------------
लोम हिङ्कारस्त्वक्प्रस्तावो माँसमुद्गीथोस्थि प्रतिहारो मज्जा निधनमेतद्यज्ञायज्ञीयमङ्गेषु प्रोतम् ॥ १ ॥
स य एवमेतद्यज्ञायज्ञीयमङ्गेषु प्रोतं वेदाङ्गी भवति नाङ्गेन विहूर्छति सर्वमायुरेति ज्योग्जीवति महान्प्रजया पशुभिर्भवति महान्कीर्त्या संवत्सरं मज्ज्ञो नाश्नीयात्तद्व्रतं मज्ज्ञो नाश्नीयादिति वा ॥ २ ॥

দ্বিতীয় অধ্যায় 
-----------------
উনবিংশ তি খন্ড
-------------------
কেশ হিম -কারা চর্ম হয় প্রাস্তাবা ,
উদ্গিত মাংস আর অস্থি প্রাতিহারা ||
মজ্জা নিধানা , *যজ্ঞ -যাগনীয় * এই ,
সাম  এ দেহমধ্যে বোনা থাকে সেই ||

এ যজ্ঞযাগনীয় সাম যিনি জানেন ,
সর্ব অঙ্গ নিখুঁত তার এই তিনি পাবেন ||
তাঁর প্রতিজ্ঞা হবে মাছ -মাংসাদি বর্জন ,
এক বছরের তরে কিম্বা আজীবন ||

[ Part Two : chapter XIX :
Meditation on the Yagyajagniya Saman .....The hair is Himkara, the skin is Prastava, the flesh is Udgitha, the bone is Pratihara, and the marrow is Nidhana. This is the Yajnayajniya Saman woven in the limbs of the body. He who thus knows this Yajnayajniya Saman,is endowed with all the limbs,is not crippled in any limb. He reaches the full length of life,lives gloriously,becomes great with offspring and cattle,also with fame. He 'should not eat fish and meat for a year, or rather, should not eat fish and meat at all' This should be his vow.]

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥
------------------
॥ विंशः खण्डः ॥ 
------------------
अग्निर्हिङ्कारो वायुः प्रस्ताव आदित्य उद्गीथो नक्षत्राणि प्रतिहारश्चन्द्रमा निधनमेतद्राजनं देवतासु प्रोतम् ॥ १ ॥
स य एवमेतद्राजनं देवतासु प्रोतं वेदैतासामेव देवतानाँसलोकताँसर्ष्टिताँसायुज्यं गच्छति सर्वमायुरेति ज्योग्जीवति महान्प्रजया पशुभिर्भवति महान्कीर्त्या ब्राह्मणान्न निन्देत्तद्व्रतम् ॥ २ ॥

দ্বিতীয় অধ্যায়     
----------------  
বিংশতি  খন্ড
----------------

অগ্নি হন হিম-কারা আর বায়ু প্রস্তাভা ,
সূর্য উদ্গিত -নক্ষত্র প্রাতিহারা ||
চন্দ্র নিধানা, এই রাজানা-সামা ,
দেব -দেবী গণ মধ্যে আছে যা বোনা ||

এরে জানেন যিনি তিনি দেবধাম পান ,
তাঁর একাত্মতায় দেবতুল্য সন্মান পান ||
ব্রাম্হনে খুঁত না ধরা - এ তাঁর কর্তব্য ,
আয়ু ,সন্তান, গবাদি, সন্মান-সবের তিনিই গন্তব্য ||

[ Part Two, Chapter xx :
Meditation on the Rajana Saman : Fire is Himkara, Air-Prastava, the Sun-Udgitha, the Stars-Pratihara, and the Moon-Nidhana. This is the Rajana Saman woven in the deities.
He who knows this,abides in the same world or gets the same prosperity as these very deities or attains union with them.He reaches the full length of life, lives gloriously, becomes great with offspring and cattle and great with fame. He should take this holy vow - 'not to find fault with the Brahmanas' . ]

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥
-------------------
॥ एकविंशः खण्डः ॥  
---------------------
त्रयी विद्या हिङ्कारस्त्रय इमे लोकाः स प्रस्तावोऽग्निर्वायुरादित्यः स उद्गीथो नक्षत्राणि वयाँसि मरीचयः स प्रतिहारः सर्पा गन्धर्वाः पितरस्तन्निधनमेतत्साम सर्वस्मिन्प्रोतम् ॥ १ ॥
स य एवमेतत्साम सर्वस्मिन्प्रोतं वेद सर्वँ ह भवति ॥ २ ॥
तदेष श्लोको यानि पञ्चधा त्रीणी त्रीणि तेभ्यो न ज्यायः परमन्यदस्ति ॥ ३ ॥
यस्तद्वेद स वेद सर्वँसर्वा दिशो बलिमस्मै हरन्ति सर्वमस्मीत्युपासित तद्व्रतं तद्व्रतम् ॥ ४ ॥

দ্বিতীয় অধ্যায়
---------------
একবিংশতি  খন্ড
------------------

তিন বেদ মিলে যেন হযেছে হিমকারা,
তিন লোক মিলিয়া হয় যে প্রস্তাবা ,,
অগ্নি বায়ু সূর্য মিলে যেন হয় উদ্গিত
আবার নক্ষত্র পক্ষী কিরণ হয় প্রতিহারা ||
নিধানা হয় যত সর্প আর যত গন্ধর্ব ,
আর যত আমাদের পিতরু-পিত্রব্ব্য ||

যিনি জানেন সম এ সাম সবেই বোনা আছে ,
তিনি এ -সবের প্রভু , সব ই আসে তাঁর কাছে,
এক সুত্র বাঁধা আছে এই সাম -জন্য ,
পঞ্চস্তরের ত্রিজোট ছাড়া জগতে নেই অন্য ||

যিনি জানেন এ রহস্য প্রতিভাগ তাঁর সন্ততি ,
ধ্যান হোক তাঁর '  আমি ই সব ' আমি ই জগত পতি ||

[ Part Two ,Chapter XXI : Meditation on the Saman as interwoven in everything :
The three Vedas are Himkara ; the three worlds-Prastava ; Fire,Air and the Sun -Udgitha ; the Stars, the birds and the rays are Pratihara ; the serpents, the celestial singers and the fathers are Nidhana. This is the collection of Samans woven in all things.Verily, he who knows this - becomes the lord of all things.
There is this verse about it: That which is fivefold in groups of three - there is nothing else greater or other than these (fifteen).He who knows that knows all. All the quarters bring offerings to him. His holy vow is that he should meditate 'I am all' - yes !! that is his vow. ]

Wednesday, 3 September 2014

(13) *Kobitay Chandogya Upanishad * (Second Part : Chapter XI to XV )

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥
-------------------
॥ एकादशः खण्डः ॥ 
--------------------
मनो हिङ्कारो वाक्प्रस्तावश्चक्षुरुद्गीथः श्रोत्रं प्रतिहारः प्राणो निधनमेतद्गायत्रं प्राणेषु प्रोतम् ॥ १ ॥
स एवमेतद्गायत्रं प्राणेषु प्रोतं वेद प्राणी भवति सर्वमायुरेति ज्योग्जीवति महान्प्रजया पशुभिर्भवति महान्कीर्त्या महामनाः स्यात्तद्व्रतम् ॥ २ ॥

দ্বিতীয় অধ্যায়
---------------
একাদশ খন্ড
---------------
হিম হলো মন ,প্রস্তাভা বাক ,আর
উদ্গিত দৃষ্টি ,শ্রবণ প্রতিহার ||
নিধানা মুখ্যপ্রান ইন্দ্রিয়ে করে প্রানবন্ত ,
এই পঞ্চেন্দ্রিয়ে বিস্তৃত গায়াত্রা সাম অনন্ত ||
যে জানে গায়াত্রী আছে প্রানের বুনটে,
পঞ্চেন্দ্রিয় প্রান্স্পর্শে তার সুরক্ষিত সুন্দর বটে ||
দীর্ঘজীবন গবাদি সন্তান সুনাম ও হয় তার ,
তাদের জন্য পালনীয় " উঁচু মন হোক আমার " ||

[Part Two : Chapter XI
Meditation on the Gayatra Sama...
The mind is Himkara, speech is Prastava, the eye is Udgitha, the ear is Pratihara, and the Prana is Nidhana. This is the Gayatra Saman woven in (the Prana and) the senses.He who thus knows this and meditate on this Gayatra Saman , becomes the possessor of perfect senses, reaches the full length of life, lives gloriously, becomes great with offspring and cattle, and also with fame. His holy vow is that he should be high-minded. ]

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥
-------------------
॥ द्वादशः खण्डः ॥
-------------------
अभिमन्थति स हिङ्कारो धूमो जायते स प्रस्तावो ज्वलति स उद्गीथोऽङ्गारा भवन्ति स प्रतिहार उपशाम्यति तन्निधनँसँशाम्यति तन्निधनमेतद्रथन्तरमग्नौ प्रोतम् ॥ १ ॥
स य एवमेतद्रथन्तरमग्नौ प्रोतं वेद ब्रह्मवर्चस्यन्नादो भवति सर्वमायुरेति ज्योग्जीवति महान्प्रजया पशुभिर्भवति महान्कीर्त्या न प्रत्यङ्ङग्निमाचामेन्न निष्ठीवेत्तद्व्रतम् ॥ २ ॥

দ্বিতীয় অধ্যায়
---------------
দ্বাদশ খন্ড
------------

অগ্নি প্রাজ্জলনে কাষ্ঠ যেন হিম হয় ,
ধোঁয়া প্রস্তাবা আর দহন উদ্গিত হয় ||
প্রতিহার যেন তাতে জলন্ত অঙ্গার ,
নিধানা নির্বাহ , এই বুনট রতনতারার ||
যিনি জানেন রতনতারায় এ অগ্নির বুনটে,
তিনি ব্রম্ভের আলোয় আলোকিত আর প্রাচুর্য ক্ষুধাতে ||

দীর্ঘ তার পরমায়ু আর আলোকিত জীবন ,
সুসন্তান গবাদি সুনাম সহিত বাঁচেন আজীবন ||
তার পালনীয় আদেশ এই অগ্নিসন্মুখে,
জলপান বা আচমনএ নিবৃত্ত থাকতে হবে তাকে ||

[ Part Two ,Chapter XII : Meditation on the Rathantara Sama ....
The rubbing of the fire-sticks is the syllable Him ,rising of smoke - Prastava; burning-Udgitha; the forming of embers is- Pratihara; the going out is - Nidhana. This is the Rathantara Sama as interwoven in fire.
The one who thus knows this Rathantara Saman as interwoven in fire, becomes radiant with the light of Brahman and endowed with a good appetite....he reaches the full length of life, lives brightly, becomes great in children and cattle,and in fame. The vow should be taken by him is - "Not to sip water or spit before the fire."]

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥
-------------------
॥ त्रयोदशः खण्डः ॥
---------------------
उपमन्त्रयते स हिङ्कारो ज्ञपयते स प्रस्तावः स्त्रिया सह शेते स उद्गीथः प्रति स्त्रीं सह शेते स प्रतिहारः कालं गच्छति तन्निधनं पारं गच्छति तन्निधनमेतद्वामदेव्यं मिथुने प्रोतम् ॥ १ ॥
स य एवमेतद्वामदेव्यं मिथुने प्रोतं वेद मिथुनीभवति मिथुनान्मिथुनात्प्रजायते सर्वमायुरेति ज्योग्जीवति महान्प्रजया पशुभिर्भवति महान्कीर्त्या न काञ्चन परिहरेत्तद्व्रतम् ॥ २ ॥

দ্বিতীয় অধ্যায় 
---------------
ত্রযদশ খন্ড
--------------

' হিম 'হয় সে পুরুষে যা করে ইংগিত ,
তার তৃপ্তি দেওয়ায় প্রস্তাবা শয়ন প্রাতিহারা - গীত ||
নিধানা হয় সময় আর সঙ্গদানে ,
আবার সেই নিধানা হয় সে দুই প্রানের  মিলন সমাপনে ||
সে দৈহিক মিলন কে কয় বামাদেব্য সমন ,
সাম এতে বোনা এ দুই দেহ -এক প্রান সম মিলন ||

যে জানে এ মিলনে বোনা আচ্ছে বামাদেব্য ,
বিচ্ছেদভয় মুক্ত হয় দাম্পত্য হয় অতি ভব্য ||
সন্তানাদি গবাদি আয়ুতে উত্তরোত্তর শ্রী বৃদ্ধি এদের ,
কামিনী -বঞ্চনা মুক্ত থাকতে হবে ইহাদের ||

[Part Two :Chapter XIII :
Meditation on the Vamadevya Saman ....
The Vamadevya Saman is woven in a couple. He who thus knows this Vamadevya Saman as woven in a couple becomes one of the couple and procreates. He reaches the full length of life, lives gloriously, becomes great with offspring and cattle, and great also with fame. He should take a vow that he should not despise any woman. ]

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥
-------------------
॥ चतुर्दशः खण्डः ॥ 
--------------------
उद्यन्हिङ्कार उदितः प्रस्तावो मध्यन्दिन उद्गीथोऽपराह्णः प्रतिहारोऽस्तं यन्निधनमेतद्बृहदादित्ये प्रोतम् ॥ १ ॥
स य एवमेतद्बृहदादित्ये प्रोतं वेद तेजस्व्यन्नादो भवति सर्वमायुरेति ज्योग्जीवति महान्प्रजया पशुभिर्भवति महान्कीर्त्या तपन्तं न निन्देत्तद्व्रतम् ॥ २ ॥

দ্বিতীয় অধ্যায়
----------------
চতুর্দশ খন্ড
----------------
উদায়কালের সূর্য যেন হন 'হিম ' কার ,
প্রস্তাবা হন সেই সূর্য উদয় হয়েছে যাঁর ,,
মদ্ধ্যান্হের সূর্য যেন হন সেই উদ্গিত ,
প্রতিহারায় হয়েছেন তিনি বৈকালিক ||
অস্তমিত হয়ে তিনি হন যে নিধান ,
এ বৃহত -এ আচ্ছে বোনা সুন্দর সাম -গান ||

যিনি জানেন বৃহদ -সাম সূর্যে বোনা আছে ,
আলোক -উদ্ভাসিত তিনি , ক্ষুধাও তাঁর উদরে আছে||
অক্ষয় পরমায়ু গৌরব , পরিপূর্ণ গবাদি ,সন্তানে ,,
কভু দোষ যেন না ধরেন সূর্যের জলন্ত -তাপমানে ||

[ Part Two : Chapter XIV : Meditation on the Brihat Saman ...
The rising of the sun is the syllable Him; the risen sun- Prastava,the midday sun -Udgitha, the afternoon sun -Pratihara,the setting sun is the Nidhana. This is the Brihat Saman as interwoven in the sun.He who knows this, becomes radiant and endowed with a good appetite.He reaches the full length of life, lives brightly, becomes great in children and cattle, also great in fame. For him the vow should be  "Do not decry the burning sun." ]

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥
-------------------
॥ पञ्चदशः खण्डः ॥
--------------------
अभ्राणि संप्लवन्ते स हिङ्कारो मेघो जायते स प्रस्तावो वर्षति स उद्गीथो विद्योतते स्तनयति स प्रतिहार उद्गृह्णाति तन्निधनमेतद्वैरूपं पर्जन्ये प्रोतम् ॥ १ ॥
स य एवमेतद्वैरूपं पर्जन्ये प्रोतं वेद विरूपाँश्च सुरूपँश्च पशूनवरुन्धे सर्वमायुरेति ज्योग्जीवति महान्प्रजया पशुभिर्भवति महान्कीर्त्या वर्षन्तं न निन्देत्तद्व्रतम् ॥ २ ॥

দ্বিতীয় অধ্যায় 
--------------- 
পঞ্চদশ  খন্ড
---------------

শ্বেতশুভ্র  মেঘ হয়েছে যেন সে 'হিম '-কার ,
বদলা যে মেঘ বৃষ্টি ধরে -তাহা প্রস্তাব হয় আবার ,,
বর্ষণ উদ্গিত , বজ্রবিদ্যুত প্রতিহার ,
নিধানা হয় যখন বর্ষণ থামে যে আবার ||
এরেই কয় 'বৈরুপ্য ' সাম বোনা আছে এতে ,
মেঘ ,বাদলা , বিদ্যুত ,বৃষ্টি , আর সব থামে যাতে ||

যিনি জানেন এ বৈরুপ্য - তার পোষ্য পশু অনেক ,
তারা বিচিত্র -সুন্দর ,, এ জনার পরমায়ু অনেক ||
গৌরবান্নিত তিনি আতিশয় সন্তানাদি গবাদিতে ,
তাঁর প্রতিজ্ঞা হবে খুঁত না ধরা -বদলা বৃষ্টিতে ||

[ Part Two : Chapter XV : Meditation on the Vairupa Saman ....
The gathering of the mists is the syllable Him.The forming of clouds-Prastava; the raining- Udgitha,the flashing and thundering-Pratihara,the ceasing of the rain is the Nidhana. This is the Vairupa Saman as interwoven in the clouds.
He,who knows this Vairupa Saman as interwoven in the clouds obtains cattle of various forms and of beautiful form.He reaches the full length of life,lives brightly. He becomes great in children and cattle, also great in fame. He should take the vow - not to decry the rain. ]

Tuesday, 2 September 2014

(12)Kobitay Chandogya Upanishad(2nd Part - Chapter 8th to 10th )

|| द्वितीयॊऽध्यायः ||
------------------
॥ अष्टमः खण्डः ॥ 
------------------
अथ सप्तविधस्य वाचि सप्तविधँसामोपासीत यत्किञ्च वाचो हुमिति स हिङ्कारो यत्प्रेति स प्रस्तावो यदेति स आदिः ॥ १ ॥
यदुदिति स उद्गीथो यत्प्रतीति स प्रतिहारो यदुपेति स उपद्रवो यन्नीति तन्निधनम् ॥ २ ॥
दुग्धेऽस्मै वाग्दोहं यो वाचो दोहोऽन्नवानन्नादो भवति य एतदेवं विद्वान्वाचि सप्तविधँसामोपास्ते ॥ ३ ॥

দ্বিতীয় অধ্যায়
--------------
অষ্টম খন্ড
------------

তত্পরে সপ্তকে গাও এই সুন্দর সাম - গান ,
সপ্তস্তরে জেনে তাতে ধর তোমরা ধ্যান |
|

বাক -এ 'হুম ' হলো ' হিম '  আর প্রস্তাভা 'প্রা' কারা ,
' অ '  আদি ,'উত ' উদ্গিত ,'প্রতি ' প্রতিহারা ||
'উপ ' উপদ্রব আর 'নি ' হয় নিধান ,
এই সপ্তকারে  সাম -এ - ধর সবে ধ্যান ||

যে  জন জানিয়া এই সপ্তাক্ষরে,
সাম - ধ্যান ধরে তার নিজ অন্তরে ,
বাক  গুনে পায় যেন সুখ সবকিছু ,
অন্নদাতা -ভোক্তা দুই হয় সে যেন তারই যতকিছু ||

[ Chapter VIII : Next is the meditation on the sevenfold Saman. One should meditate on the sevenfold Saman as speech. Whatsoever in speech is 'hum', that is the syllable him; whatever is 'pra' - Prastava; whatever is 'a' -Adi (the first) ; whatever is 'ut'-Udgitha ; whatever is 'prati'-Pratihara ; whetever is 'upa' -Upadrava ; and whatever is 'ni', that is Nidhana....
He who knowing it thus, meditates on the sevenfold (whole) Saman as speech, for him speech yields milk. He gets its appropriate benefit, and he becomes rich in food and an eater of food. ]

|| द्वितीयॊऽध्यायः ||
------------------
॥ नवमः खण्डः ॥ 
------------------
अथ खल्वमुमादित्यँसप्तविधँ सामोपासीत सर्वदा समस्तेन साम मां प्रति मां प्रतीति सर्वेण समस्तेन साम ॥ १ ॥
तस्मिन्निमानि सर्वाणि भूतान्यन्वायत्तानीति विद्यात्तस्य यत्पुरोदयात्स हिङ्कारस्तदस्य पशवोऽन्वायत्तास्तस्मात्ते हिङ्कुर्वन्ति हिङ्कारभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ २ ॥
अथ यत्प्रथमोदिते स प्रस्तावस्तदस्य मनुष्या३ अन्वायत्तास्तस्मात्ते प्रस्तुतिकामाः प्रशँसाकामाः प्रस्तावभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ३ ॥
अथ यत्सङ्गववेलायाँ स आदिस्तदस्य वयाँस्यन्वायत्तानि तस्मात्तान्यन्तरिक्षेऽनारम्बणान्यादायात्मानं परिपतन्त्यादिभाजीनि ह्येतस्य साम्नः ॥ ४ ॥
अथ यत्संप्रति मध्यन्दिने स उद्गीथस्तदस्य देवा अन्वायत्तास्तस्मात्ते सत्तमाः प्राजापत्यानामुद्गीथभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ५ ॥
अथ यदूर्ध्वं मध्यन्दिनात्प्रागपराह्णात्स प्रतिहारस्तदस्य दर्भा अन्वायत्तास्तस्मात्ते प्रतिहृतानावपद्यन्ते प्रतिहारभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ६ ॥
अथ यदूर्ध्वमपराह्णात्प्रागस्तमयात्स उपद्रवस्तदस्यारण्या अन्वायत्तास्तस्मात्ते पुरुषं दृष्ट्वा कक्षँश्वभ्रमित्युपद्रवन्त्युपद्रवभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥ ७ ॥
अथ यत्प्रथमास्तमिते तन्निधनं तदस्य पितरोऽन्वायत्तास्तस्मात्तान्निदधति निधनभाजिनो ह्येतस्य साम्न एवं खल्वमुमादित्यँसप्तविधँसामोपास्ते ॥ ८ ॥

দ্বিতীয় অধ্যায়
--------------
নবম খন্ড
-----------
এরপর সপ্তক -এ ধর এই দৃষ্ট সূর্যকে ,
এক ভাবে প্রকাশিত তিনি এ দিগন্ত লোকে||
সকলেই ভাবে তিনি আমার সম্মুখে প্রকাশিত ,
সমভাবে করেন তিনি সবেরে আলোকিত ||

হিম -কার করেন  তিনি উদয়ের প্রাক্কালে ,
প্রানিকুল  নির্ভর তার  , হিম - কার করে উষাকালে ||

উদয়্কালে উদিত হন গেয়ে প্রস্তাভা তিনি ,
মানবকুল প্রস্তুত হয় যেই উদিত হন তিনি ||
তাহাদের আকাঙ্খা কেবলমাত্র স্তুতি ,,
প্রতক্ষ বা পরোক্ষ ভাবে তাদের সে প্রস্তুতি ||

যখন দিগন্তে শুরু হয় তার আলোর উত্সব ,
পক্ষীকুল  সেই আনন্দে করে 'আদি ' -র কলরব ||
অবলম্বন ছাড়িয়া যেন সাম -গানে উড়ে ,
আকাশে বিচরণ যেন তারা তাদের আদি ঘরে ||

মধ্যাহ্নর সূর্য যেন গায় উদ্গীত সাম ,
প্রজাপতি আত্মজ সম দেব - দেবতাগণ ||
দিবাকরের প্রখরতায় এমনি বিকশিত ,
যেন শ্রেষ্ট প্রজাপতি -পুত্রগণ  প্রকাশিত||

দ্বিপ্রহরে সূর্য যখন হন প্রতিহরা ,
মাতৃগর্ভে ভ্রুণ যেমনে থাকে ধরা ||
গায় যেন সেই গান হয়ে যে আশ্রিত ,
যেন না হয় নিরাদরে কভু  অনাশ্রিত ||

এরপর গোধুলিকালে গীত  যেন উপদ্রবা ,
প্রানিগন ধাবে বনে যেমত আসন্নপ্রসবা||
জঙ্গলে ফেরে এমত আপন আপন আশ্রয়ে ,
যেন হয়ে তাড়িত মানুষদ্বারা ফেরে ঘরে ভয়ে ||

সূর্যাস্ত উপরান্তে  যেন ' নিধানা ' হয় সাম ,
যেমন পিতাগণ গাহেন নিধান আর সন্তান দেয় বিশ্রাম ||

[ Chapter IX : One should meditate upon the sevenfold Saman as the yonder sun. He is the Saman as he is always the same,he is the same to all,for each one thinks- 'He faces me'.One should know that all these beings are dependent on him.
What he is before rising, that is Himkara. On this, the animals are dependent. As they participate in the Himkara part, they do utter 'him'.When he has just risen, that is Prastava.Men are dependent on this. As they participate in the Prastava part-they are desirous of praise, directly or indirectly.
Aadi is the form of the sun as it appears at the time of the assembling of the rays. On this, the birds are dependent as they participate in the Adi part of this Saman, so do they hold themselves unsupported in the sky and fly.
The form of the sun that appears at midday,is Udgitha. On this, the gods are dependent as they participate in the Udgitha part, are they the best among the off springs of Prajapati.
The form of the sun that appears just as later part of the day, is Pratihara. On this, the foetus/es are dependent.Participating in the Pratihara part,they do not fall down frm the womb.
The form of the sun at dusk is Upadrava. On this, the wild animals are dependent.They participate in the Upadrava part as if seeing a man they run away to the forest fr safety.
The form of the sun just after sunset,is Nidhana. On this, the fathers are dependent.They participate in the Nidhana part of this Saman,and people lay them aside.]

|| द्वितीयॊऽध्यायः ||
------------------
॥ दशमः खण्डः ॥ 
------------------
अथ खल्वात्मसंमितमतिमृत्यु सप्तविधँसामोपासीत हिङ्कार इति त्र्यक्षरं प्रस्ताव इति त्र्यक्षरं तत्समम् ॥ १ ॥
आदिरिति द्व्यक्षरं प्रतिहार इति चतुरक्षरं तत इहैकं तत्समम् ॥ २ ॥
उद्गीथ इति त्र्यक्षरमुपद्रव इति चतुरक्षरं त्रिभिस्त्रिभिः समं भवत्यक्षरमतिशिष्यते त्र्यक्षरं तत्समम् ॥ ३ ॥
निधनमिति त्र्यक्षरं तत्सममेव भवति तानि ह वा एतानि द्वाविँशतिरक्षराणि ॥ ४ ॥
एकविँशत्यादित्यमाप्नोत्येकविँशो वा इतोऽसावादित्यो द्वाविँशेन परमादित्याज्जयति तन्नाकं तद्विशोकम् ॥ ५ ॥
आप्नोति हादित्यस्य जयं परो हास्यादित्यजयाज्जयो भवति य एतदेवं विद्वानात्मसंमितमतिमृत्यु सप्तविधँ सामोपास्ते सामोपास्ते ॥ ६ ॥

দ্বিতীয় অধ্যায়
--------------
দশম খন্ড
------------
এবার ধর ধ্যানে তুমি এই সাম সপ্তস্তরে ,
যা মৃত্যুর -ও পারে নিয়ে যাবে তোমারে ||

হিম কারে তিন অক্ষর সে তিন আচ্ছে প্রস্তাবে ,
এই ত্রি-এর মিলনে সাম সম -গান হবে ||

আদি -তে আচ্ছে দুই ,আর প্রতিহারায় চার ,
এক দানে আর গ্রহণে দুই হয় ত্রি-কার ||
সম  হয়ে দুটি মিলে গাহে যে সাম -গান
বল কোথা বিষম আচ্ছে সবই একসমান ||

উদ্গিত -এর তিন আর উপদ্রবা -র চার আচ্ছে ,
তিনে তিনে এক হলে কেবল এক যে বাঁচে ||

সে বেঁচে যাওয়া একেও আচ্ছে শুদ্ধ ত্রি-কার ,
এখন সব তিনেতে মিলে যে হয় অপরূপ সমাহার ||
নিধানারো আচ্ছে তিন সবই একসমান ,
এক কুডি দুই হয় মিলিয়া সপ্তস্তর সামগান |
|
যে জেনে এই সাম শুভ সপ্তস্তরে ধ্যান ধরে ,
সাম যে সম এ মৃত্যু -রো উপরে ||
সুর্যলোকে পৌঁছয় এই একুশ অক্ষরে ,
আর বাইশতম -র গুনে সে যায় মৃত্যুলোকের পারে ||

সে লোকে কৃপার আলোকে সব দুক্ষ হয় ক্ষয় ,
সে লোকে পৌছালে হয় সুর্যলোক বিজয় ||

[ Chapter X : One should meditate on the sevenfold Saman, which has all its parts similar.Which leads beyond death. 'Himkara, has three syllables; 'Prastava' also has three.
'Adi' has two syllables and'Pratihara' has four. We take one syllable from Pratihara to Adi. So they comes equal to each other.
'Udgitha' has three syllables; 'Upadrava' has four. Three and three become equal. One syllable is left over, which is really tri-syllabic; so it also becomes equal.
'Nidhana' has three syllables, and this too is equal to the others. These,altogether are the twenty two syllables of the sevenfold Saman.
Knowing this Saman as good,he, who meditates on the sevenfold Saman,reaches the sun by the number twenty-one. (Counting from this world the yonder sun is verily the twenty-first. With the remaining twenty-second syllable he conquers the world beyond the sun. By reaching that world of bliss which is beyond misery,he obtains victory over the sun, and then he reach victory higher than this- He who meditates on the sevenfold Saman. ]

Monday, 1 September 2014

(11) *Kobitay Chandogya Upanishad* Dwitiyo Adhyay , Prothom - Soptom khondo.

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥  
-------------------
ll प्रथमः खण्डः ll
------------------
समस्तस्य खलु साम्न उपासनँ साधु यत्खलु साधु तत्सामेत्याचक्षते यदसाधु तदसामेति ॥ १ ॥
तदुताप्याहुः साम्नैनमुपागादिति साधुनैनमुपागादित्येव तदाहुरसाम्नैनमुपागादित्यसाधुनैनमुपगादित्येव तदाहुः ॥ २ ॥
अथोताप्याहुः साम नो बतेति यत्साधु भवति साधु बतेत्येव तदाहुरसाम नो बतेति यदसाधु भवत्यसाधु बतेत्येव तदाहुः ॥ ३ ॥
स य एतदेवं विद्वानसाधु सामेत्युपास्तेऽभ्याशो ह यदेनँसाधवो धर्मा आ च गच्छेयुरुप च नमेयुः ॥ ४ ॥

Part Two
------------
Chapter 1
--------------- 
(Meditation on the whole Saman )
(1)
Om.
Sompoorna saman ke dhorile je dhyane,
jaha bhalo loke taake 'saman' bole jaane..
Take kobhu koina saman ja kichui mondo,
Tai sampoorno saman nijete aatisuddhyo...
(2)
Taito aase keu sakaratmok bhave jokhon,
loke koy se eneche nijo sathe saman ...
Je jokhini aase niye nakaratmok monn
loke bole se aneni sathe kore saman...
(3)
Eo to cholti kotha - ja jokhon hoy bhalo..
loke bole 'e jeno amader saman' elo...
Aar jokhon mondo kichu hoy loke tare koy,
Jeno 'amader jonno saman to E noy...
(4)
Jene je subho bhebe samane dhyan dhoreche,
Sob sugunn ja acche ta taar kache eseche...

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥  
-------------------
॥ द्वितीयः खण्डः ॥
--------------------
लोकेषु पञ्चविधँ सामोपासीत पृथिवी हिङ्कारॊऽग्निः प्रस्तावोऽन्तरिक्षमुद्गीथ आदित्यः प्रतिहारो द्यौर्निधनमित्यूर्ध्वेषु ॥ १ ॥
अथावृत्तेषु द्यौर्हिङ्कार आदित्यः प्रस्तावोऽन्तरिक्षमुद्गीथोऽग्निः प्रतिहारः पृथिवी निधनम् ॥ २ ॥
कल्पन्ते हास्मै लोका ऊर्ध्वाश्चावृत्ताश्च य एतदेवं विद्वाँल्लोकेषु पञ्चविधं सामोपास्ते ॥ ३ ॥

Part Two
--------------
Chapter II
--------------
(Meditation on the Fivefold Saman)
(1)
Pancho loker soman kore bhavo samane panchostara...
Him prithivi, Prastava agni, Udgeet aakash ,Surjo pratihara,
Aar nidhana holo swargolok,, ei holo paanch stor...
Ei je urdhokrom e saman totto-r.
(2)
Adhokrome him swargolok hoy
Prastava- surjo aar udgith aakash hoy,
pratihara-agni, aar nidhana dhoritri,
ei niye saman gatha panchakshori..
(3)
Urdho Adho dui krometei prithivi taar hoy ,
Je samane dhyan dhore ei janiya nischoy...

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥  
-------------------
॥ तृतीयः खण्डः ॥ 
--------------------
वृष्टौ पञ्चविधँसामोपासीत पुरोवातो हिङ्कारो मेघो जायते स प्रस्तावो वर्षति स उद्गीथो विद्योतते स्तनयति स प्रतिहार ॥ १ ॥
उद्गृह्णाति तन्निधनं वर्षति हास्मै वर्षयति ह य एतदेवं विद्वान्वृष्टौ पञ्चविधँसामोपास्ते ॥ २ ॥

Part Two
-------------
Chapter III
---------------
(Meditation on the Fivefold Saman as Rain)
(1)
Bristike saman jene tate dhoro dhyan,
Puber batas Him hoy aar megh
prastava gaan,
Udgith se brishtikona ja jhore pore..
Bojrovidhyut jeno pratihara -r roop dhore...
(2)
Nidhana is the bondho se bristi..
Jeno taar kotha suney chole e srishti,
Nijer jonnyo ante paren brishti icchamoto,
anen anabrishti te bristi deke loker jotnomoto...
E jene brishtiroop same dhoro dhyan,
Pancharoop bristir sotto tahate dhoro praan....

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥  
-------------------
॥ चतुर्थः खण्डः ॥
------------------
सर्वास्वप्सु पञ्चविधँसामोपासीत मेघो यत्संप्लवते स हिङ्कारो यद्वर्षति स प्रस्तावो याः प्राच्यः स्यन्दन्ते स उद्गीथो याः प्रतीच्यः स प्रतिहारः समुद्रो निधनम् ॥ १ ॥
न हाप्सु प्रैत्यप्सुमान्भवति य एतदेवं विद्वान्सर्वास्वप्सु पञ्चविधँसामोपास्ते ॥ २ ॥

Part Two
------------
Chapter IV
---------------
(Meditation on the Fivefold Saman as Water)
(1) Panchomukhi bhave sam-er jolete dhoro dhyan,
Megh korey 'him' kaar kore
Bristi prastava-n...
Purbomukhi nidisokol hoy je udgitha,
Ptatihara se sob nodnodi jara pochime probahita...
Sagor o 'nidhana' hoye gaahe sei gaan
Jolke dhara dhyane dhore gaao sam-gaan.....
(2)
Se je morena jole se je joley jaane praan,
Jolke poncho samane dhore se hoy dhonovaan....

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥ 
-------------------
॥ पञ्चमः खण्डः ॥ 
-------------------
ऋतुषु पञ्चविधँसामोपासीत वसन्तो हिङ्कारः ग्रीष्मः प्रस्तावो वर्षा उद्गीथः शरत्प्रतिहारो हेमन्तो निधनम् ॥ १ ॥
कल्पन्ते हास्मा ऋतव ऋतुमान्भवति य एतदेवं विद्वानृतुषु पञ्चविधँ सामोपास्ते ॥ २ ॥

Part Two
------------
Chapter V
-------------
(Meditation on the Fivefold Saman as the Seasons)
(1)
Ebar aashi ritur kothay jene paanch saman,
Jeno him-bosonto,grisma-prastava,udgita-borshakaler gaan...
Protihara-Sorotkaal Aar sith-nidhana hoy,
Ei panch-ritu te saman ke tumi jene naao nishchoy....
(2)
Ritu rao taar-e hoy je edere jaane sam,
Sobritu tei prachurje se thake abiram....

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥  
-------------------
॥ षष्ठः खण्डः ॥
-----------------
पशुषु पञ्चविधँसामोपासीताजा हिङ्कारोऽवयः प्रस्तावो गाव उद्गीथोऽश्वाः प्रतिहारः पुरुषो निधनम् ॥ १ ॥
भवन्ति हास्य पशवः पशुमान्भवति य एतदेवं विद्वान्पशुषु पञ्चविधँसामोपास्ते ॥ २ ॥

Part Two
-------------
Chapter VI
-----------------
(Meditation on the Fivefold Saman in Animals)
(1)
Prani-kuleo dekhe poncho-sam , samate dhoro dhyan,,
Him-chaag, Bheda-prostava aar Gaavi-udgith gaan...
Ashva holo pratihara, Nidhana Manushkul,
E jene sam ke jeno sober anukul...
(2)
Ponchoprani jene je sam gaane antordhyan dhore,
Pranikul anondo sadhon, Aane prachurjo taar ghore....

॥ द्वितीयॊऽध्यायः ॥  
-------------------
॥ सप्तमः खण्डः ॥
-------------------
प्राणेषु पञ्चविधं परोवरीयः सामोपासीत प्राणो हिङ्कारो वाक्प्रस्तावश्चक्षुरुद्गीथः श्रोत्रं प्रतिहारो मनो निधनं परोवरीयाँसि वा एतानि ॥ १ ॥
परोवरीयो हास्य भवति परोवरीयसो ह लोकाञ्जयति य एतदेवं विद्वान्प्राणेषु पञ्चविधं परोवरीयः सामोपास्त इति तु पञ्चविधस्य ॥ २ ॥

Part Two
-------------
Chapter VII
-----------------
( Meditation on the Fivefold Saman as the Senses)
(1)
Ponchendriyo jeno sei sam, panchobhave bikoshit,
Him-agraan,Prostava-vak,dristi je udgith...
Protihara shrovon sorvopori Nidhana holo monn,
Ei panchindriye dhyane dhore gaao je saman....
(2)
Utkristo bostugon sobi tahar kache aase,
Ponchedriye sam dhora se monnjoyi ulhase...

[Here in the described ways one after another, suggesting to hold saman as a whole,as auspicious, as positivity.....
as well as Fivefold which could be felt in the whole creation...

In Panchalok or tattva , Fivefold in Rain, in cloud n water bodies, in five seasons, five animals  and in five senses n sense organs..

The msg is very crear. Saman is auspicious when our heart melts in all parts n forms of this creation and when we hold it with that bhaava in meditation - it brings us all good ]

( pic - sky today indicating the *fivefold* frm our oldhouse terrace. Grace !!
The question is could the sevenfold grace too be showered same way ? While writing saman as sevenfold ?? !! )

!! Om !!